De grootste gedragsinzichten ontstaan niet in een vragenlijst, maar onder de douche 🚿

Mensen douchen niet altijd omdat ze vies zijn. Dat ontdekten we toen we deelnemers twee weken lang hun douchegedrag lieten bijhouden. Op thuiswerkdagen werd een douchebeurt soms moeiteloos overgeslagen. Maar zodra er een vergadering, afspraak of andere sociale gelegenheid op de planning stond, veranderde die keuze. Ineens werd douchen belangrijk. Niet omdat ze zich viezer voelden dan op een thuiswerkdag, maar omdat ze zich prettig, representatief en zelfverzekerd wilden voelen in contact met anderen.

Als gedragsonderzoekers stellen we mensen veel vragen. Dat is logisch, mensen zijn immers zelf de expert van hun eigen leven. Toch levert die vraag niet altijd het volledige verhaal op, veel gedrag ontstaat automatisch. Daarom weten mensen vaak prima wat ze doen, maar minder goed waarom ze het écht doen. Juist daardoor blijft een deel van de verklaring soms buiten beeld. De meeste mensen staan niet iedere ochtend stil bij waarom ze precies vandaag douchen of waarom ze langer onder de douche bleven staan dan ze van plan waren.

Dat zagen we ook terug in ons onderzoek naar drinkwaterbesparing. We verzamelden harde cijfers met een representatieve vragenlijst onder ruim duizend Nederlanders. Daarnaast hield een groep deelnemers twee weken lang een digitaal dagboek bij. Ze beschreven niet alleen wat ze deden, maar ook wat er door hen heen ging op het moment dat ze die keuzes maakten. Juist daardoor ontstond een beeld dat veel rijker was dan de cijfers alleen konden laten zien.